หากจะแยกประเภทของอาหารจานยำแล้ว
อยากจะแยกประเภทย่อย ๆ ออกไปอีกเป็น 2
กลุ่มหลัก ๆ ค่ะ คือ ยำเนื้อสัตว์ กับ ยำผักผลไม้
ซึงพื้นฐานรสชาติของวัตถุดิบหลัก ที่นำมายำนั้นไม่เหมือนกัน
เราจะสังเกตได้ว่าเวลาเป็น ยำเนื้อสัตว์
เราต้องใส่ผักตระกูลสมุนไพรที่มีกลิ่นแรงลงไป
(อาทิ หอมแดง หอมใหญ่ คื่นไฉ่ กระเทียม) เพื่อกลบกลิ่นคาวของเนื้อสัตว์ แ
ละมักยำให้มีรสจัดจ้าน แต่หากเป็นยำผักผลไม้
บทบาทของเครื่องสมุนไพรกลิ่นแรง เหล่านี้
ก็จะลดลงไป ยำผลไม้บางจาน ไม่ใส่แม้กระทั่งกระเทียม

มาเข้าเรื่องกันดีกว่า วิธีทำอาหารประเภทยำให้อร่อย
มีสิ่งที่ต้องคำนึงถึงหลัก ๆ ได้แก่

อันดับแรก ความสดใหม่ของส่วนผสม
 ยังคงความเป็นหัวใจหลัก สำคัญของความอร่อยอยู่ตลอดกาล

ลำดับถัดมา น้ำยำ ถ้าเป็นพ่อบ้านแม่บ้านมือโปร
 คงจะบอกว่า ก็ตัก ๆ ตวง ๆ คลุก ๆ คนไปชิมไปก็อร่อยแล้ว
แต่มือใหม่หัดยำ มีหวังชิมกันจนหมดชามกันไปข้างนึง
 ก็เลยขอแนะนำให้ผสมน้ำยำขึ้นมาก่อน แล้วค่อย
เอาไปคลุกกับส่วนผสมอย่างอื่นค่ะ น้ำยำทำง่าย ๆ
ละลายน้ำตาลในน้ำร้อน คนให้ละลายเป็นน้ำเชื่อมข้นพอควร
 พักไว้ให้หายร้อน จากนั้นผสมน้ำปลา และน้ำมะนาว
ในสัดส่วนเท่า ๆ กัน ใส่เกลือเล็กน้อย คนให้ละลาย
 ผสมน้ำเชื่อมลงไป (ถ้าขี้เกียจทำน้ำเชื่อม
จะใช้ตักน้ำตาลใส่ลงไปคนให้ละลายก็ได้ค่ะ
แต่จะใช้เวลานิดนึง จากนั้นชิมให้ได้รสที่ชอบ
 โดยมากจะแนะนำให้มี รสเปรี้ยว เค็ม หวาน เท่า ๆ กันไว้ก่อน

ส่วนรสเผ็ด ให้เอากระเทียม พริกขี้หนู โขลกให้เข้ากัน
 (ถ้าใจไม่ถึง จะใช้ซอยพริกขี้หนู หรือบุบพอแตกก็ได้ค่ะ
รสชาติก็จะเผ็ดน้อยลง แล้วค่อยเอามาผสมลงในน้ำยำที่เตรียมไว้
 เวลาใส่อาจไม่ต้องใส่พริกกระเทียม
ที่ตำเเตรียมไว้ทีเดียวทั้งหมด
เพราะถ้าเผ็ดเกินไปจะแก้ยาก ตักพริกใส่พอประมาณ
 ชิมแล้วเผ็ดน้อยไปค่อยเติมดีกว่าค่ะ

ลำดับขั้นเวลายำ ก็สำคัญนะคะ เวลายำให้คลุกส่วนผสมหลัก
 ให้พอเข้ากันก่อน (ยกเว้นส่วนผสมที่มีความกรอบ เอาไว้ใส่ทีหลัง)
 จากนั้นผสมน้ำยำลงไปคลุกเคล้าให้เข้ากัน
ชิมและปรุงรสเพิ่มตามชอบ จากนั้นจึงใส่ของกรอบลงไป
เคล้าให้เข้ากัน เป็นอันใช้ได้

อ้อ.. เกือบลืม ถ้าคุณชอบรสกระเทียมดอง
นอกจากเนื้อกระเทียม ใส่น้ำกระเทียมดอง ก็ช่วยชูรสยำ
 ของเราให้อร่อยยิ่งขึ้นได้ค่ะ
หวังว่าบทเรียนทำอาหารบทนี้คงไม่ยากเกินไป ฝึกบ่อย ๆ
เดี๋ยวก็ทำเก่งเองล่ะค่ะ